«No1» πρόβλημα των Ελλήνων το εργασιακό άγχος – Οι αιτίες και τα συμπτώματά του

Μεγάλες διαστάσεις παίρνει το πρόβλημα του εργασιακού άγχους για τους έλληνες εργαζομένους. Μπορεί το φαινόμενο της εργασιακής εξουθένωσης (burnout) ή ακόμη και των «άστεγων με τα κοστούμια» -δηλαδή των στελεχών επιχειρήσεων που δουλεύουν μέχρι πολύ αργά το βράδυ και καταρρέουν από την κούραση στον δρόμο της επιστροφής στο σπίτι- να έχει ταυτιστεί περισσότερο με οικονομίες όπως αυτή της Ιαπωνίας, αλλά φαίνεται ότι η διαχείριση του εργασιακού άγχους, το οποίο δεν αποκλείεται να αποτελεί και πρόδρομο του burnout, βρίσκεται πολύ ψηλά στα ζητήματα, που απασχολούν και τους Έλληνες.

Η διαχείριση του άγχους στον χώρο εργασίας είναι με διαφορά το πρώτο θέμα για το οποίο οι εργαζόμενοι θα ήθελαν να αποκτήσουν κατάλληλη εκπαίδευση, όπως προκύπτει από τα ευρήματα έρευνας του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), που διενεργήθηκε σε μερικές εκατοντάδες καταρτιζόμενων σε σεμινάρια του ΛΑΕΚ (Λογαριασμού για την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση).

Ουσιαστικά η έρευνα, που έγινε μεταξύ των καταρτιζόμενων στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΛΑΕΚ της περιόδου Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου 2019, έδειξε πως «το κυρίαρχο ζήτημα των εργαζόμενων είναι η διαχείριση του άγχους στο χώρο εργασίας, ένα θέμα για το οποίο δεν εκπαιδεύονται με κανέναν άλλο τρόπο, εκτός και εάν αναζητήσουν σεμιναριακή επιμόρφωση ή το καλύψει κάποια ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση. Το εύρημα αυτό αποτυπώνει και την ανάγκη των απασχολούμενων να εκπαιδευτούν και πάνω σε βασικές δεξιότητες, οι οποίες προφανώς και δεν έχουν καμία σχέση ή δεν καλύπτονται από το τυπικό αντικείμενο των σπουδών τους» υπογραμμίζεται σε σημερινή ανακοίνωση του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ).

Αιτίες και συμπτώματα

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ψυχολόγος υγείας, Εύχαρις Παναγοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), διευκρινίζει αρχικά πως όταν μιλάμε για εργασιακό άγχος, αναφερόμαστε στο άγχος που προκαλείται μέσα στον χώρο εργασίας, εξαιτίας των συνθηκών εκεί, και μπορεί να είναι πρόδρομος του burnout.

«Το εργασιακό άγχος παρατηρείται σε δύο στους τρεις εργαζομένους, κυρίως στα επαγγέλματα που σχετίζονται με αλληλεπίδραση στον άνθρωπο. Το άγχος το δημιουργεί η ίδια η αλληλεπίδραση με τον άλλον άνθρωπο κι αυτό το άγχος είναι μεγαλύτερο από εκείνο που προκύπτει π.χ., σε έναν προγραμματιστή, που εργάζεται μόνος του και έχει να τηρήσει μια πιεστική προθεσμία» εξηγεί η κα Παναγοπούλου. Όπως λέει, το άγχος λειτουργεί και θετικά, υπό την έννοια ότι μας παρακινεί να κάνουμε περισσότερα, αλλά όταν αυτό λάβει συγκεκριμένες διαστάσεις, που προχωρούν πέρα από συνήθη συμπτώματα, όπως οι γρήγοροι χτύποι της καρδιάς, τότε χρειάζεται να κινητοποιηθούμε.

Σύμφωνα με την κα. Παναγοπούλου, το πρώτο σύμπτωμα του εργασιακού άγχους είναι η αίσθηση της αποπροσωποίησης, με άλλα λόγια η πλήρης απώλεια ενδιαφέροντος για τη δουλειά που κάνουμε καθημερινά. Το δεύτερο είναι η αίσθηση μειωμένης επίτευξης (“ό,τι και να κάνω στη δουλειά μου, δεν πρόκειται να παράγω κάτι, που να έχει όντως αξία”). Και το τρίτο είναι ο σαρκασμός στα όρια του κυνισμού (πχ, στην περίπτωση ενός γιατρού η έκφραση “έχω ένα σκουλήκι στο τρία”, αντί για “έχω ασθενή με σκωληκοειδίτιδα”).

Το πρόβλημα μπορεί να λύσει ουσιαστικά μόνο ο εργοδότης 

«Παρότι η/ο εργαζόμενη/ος θα μπορούσε να απευθυνθεί σε μία ή έναν ψυχολόγο, για να καταρτίσουν από κοινού ένα πλάνο εκτόνωσης του εργασιακού άγχους, ωστόσο το πρόβλημα συνήθως δεν αντιμετωπίζεται έτσι. Όλες οι έρευνες δείχνουν ότι το να προληφθεί το εργασιακό άγχος είναι θέμα εργασιακού περιβάλλοντος και όχι του ατόμου που εργάζεται σε αυτό. Άρα είναι ο εργοδότης που πρέπει να αναλάβει δράση για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα» ενώ παρουσιάζοντας ένα παράδειγμα εργασιακού περιβάλλοντος που ευνοείται το άγχος ανέφερε εκείνον τον επαγγελματικό χώρο, «όπου δεν είναι ξεκάθαροι οι ρόλοι και οι σχέσεις, ποιος έχει την ευθύνη για τι και ποιος είναι ανώτερος. Όσο μεγαλύτερη η αστάθεια στον προσδιορισμό των εργασιακών ρόλων, τόσο μεγαλύτερο και το άγχος».

Η αντίδραση των εργοδοτών

Κατά την κα. Παναγοπούλου, πολύ συχνά οι αλλαγές που χρειάζεται να γίνουν σε ένα εργασιακό περιβάλλον, ώστε τα επίπεδα του εργασιακού άγχους να μειωθούν δεν κοστίζουν και είναι εύκολο να γίνουν.

«Στην Ελλάδα συχνά έχουμε την αίσθηση ότι οι εργαζόμενοι είναι αναλώσιμοι και ότι αν κάποιος υποστεί εργασιακή εξουθένωση, τότε θα τον αντικαταστήσουμε με έναν άλλο. Στην πράξη όμως, το να εκπαιδεύσεις έναν εργαζόμενο από την αρχή, στοιχίζει πολύ περισσότερο» παρατηρεί, ενώ χαρακτηρίζει ως πολύ θετικό το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια αρκετοί εργοδότες στη Θεσσαλονίκη και την Ελλάδα απευθύνονται σε ψυχολόγους υγείας και ειδικούς στους εργασιακούς χώρους και ζητούν να μάθουν πώς μπορούν να βελτιώσουν το εργασιακό περιβάλλον.

Τι δείχνει έρευνα του  Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

Στο μεταξύ, σύμφωνα με ευρωπαϊκή δημοσκόπηση, που διενήργησε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), τα κυριότερα ευρήματα της οποίας άντλησε το ΑΠΕ-ΜΠΕ από την ιστοσελίδα του φορέα, σχεδόν το ήμισυ των εργαζομένων του δείγματος πιστεύει ότι το εργασιακό άγχος αποτελεί συνηθισμένη κατάσταση στον χώρο εργασίας τους. Μεταξύ των συχνότερα αναφερόμενων αιτιών εργασιακού άγχους περιλαμβάνονται η εργασιακή αναδιοργάνωση ή η εργασιακή ανασφάλεια, η υπερωριακή απασχόληση ή ο υπερβολικός φόρτος εργασίας, καθώς και η παρενόχληση ή η βία στην εργασία.

Το 2019, πραγματοποιήθηκε η τρίτη ευρωπαϊκή έρευνα για τις επιχειρήσεις σχετικά με τους νέους και αναδυόμενους κινδύνους (ESENER-3) στην αγορά εργασίας, η οποία καλύπτει πάνω από 45.000 επιχειρήσεις κάθε κατηγορίας μεγέθους σε όλους τους τομείς δραστηριότητας σε 33 ευρωπαϊκές χώρες.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Πηγή: «No1» πρόβλημα των Ελλήνων το εργασιακό άγχος – Οι αιτίες και τα συμπτώματά τουaltsantiri

Διαβάστε περισσότερα